nature.com ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ। ଆପଣ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବ୍ରାଉଜର ସଂସ୍କରଣରେ ସୀମିତ CSS ସମର୍ଥନ ଅଛି। ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭିଜ୍ଞତା ପାଇଁ, ଆମେ ନୂତନତମ ବ୍ରାଉଜର ସଂସ୍କରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରୁଛୁ (କିମ୍ବା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଏକ୍ସପ୍ଲୋରରରେ ସୁସଙ୍ଗତତା ମୋଡ୍ ବନ୍ଦ କରିବା)। ଏହା ସହିତ, ନିରନ୍ତର ସମର୍ଥନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ, ଏହି ସାଇଟରେ ଷ୍ଟାଇଲ୍ କିମ୍ବା JavaScript ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ।
ମେଲାମାଇନ୍ ଏକ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷକ ଯାହା ଦୁର୍ଘଟଣାବଶତଃ ଏବଂ ଜାଣିଶୁଣି କିଛି ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିପାରେ। ଏହି ଅଧ୍ୟୟନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ପରିମାଣ ଯାଞ୍ଚ କରିବା। ଇରାନର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ସମେତ ମୋଟ 40ଟି ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ନମୁନା ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା। ନମୁନାଗୁଡ଼ିକର ଆନୁମାନିକ ମେଲାମାଇନ୍ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ-କାର୍ୟ୍ୟକ୍ଷମ ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି-ଅଲଟ୍ରାଭାୟୋଲେଟ୍ (HPLC-UV) ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଥିଲା। 0.1–1.2 μg mL−1 ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ଏକ କାଲିବ୍ରେସନ୍ କର୍ଭ (R2 = 0.9925) ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ପରିମାଣ ଏବଂ ଚିହ୍ନଟର ସୀମା ଯଥାକ୍ରମେ 1 μg mL−1 ଏବଂ 3 μg mL−1 ଥିଲା। ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଫଳାଫଳରୁ ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା ​​ଯେ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ନମୁନାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର ଯଥାକ୍ରମେ 0.001–0.095 mg kg−1 ଏବଂ 0.001–0.004 mg kg−1 ଥିଲା। ଏହି ମୂଲ୍ୟଗୁଡ଼ିକ EU ଆଇନ ଏବଂ କୋଡେକ୍ସ ଆଲିମେଣ୍ଟାରିଅସ୍ ସହିତ ସମନ୍ୱିତ। ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ କମ ମେଲାମାଇନ୍ ବିଷୟବସ୍ତୁ ସହିତ ଏହି କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ଗ୍ରାହକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ। ଏହା ବିପଦ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ଫଳାଫଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥିତ।
ମେଲାମାଇନ୍ ହେଉଛି ଏକ ଜୈବ ଯୌଗିକ ଯାହାର ଆଣବିକ ସୂତ୍ର C3H6N6, ଯାହା ସାଇନାମାଇଡ୍ ରୁ ପ୍ରାପ୍ତ। ଏହାର ପାଣିରେ ଦ୍ରବଣୀୟତା ବହୁତ କମ୍ ଏବଂ ଏହା ପ୍ରାୟ 66% ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍। ମେଲାମାଇନ୍ ହେଉଛି ଏକ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଶିଳ୍ପ ଯୌଗିକ ଯାହାର ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ସାର ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଉପକରଣ (ଖାଦ୍ୟ ପ୍ୟାକେଜିଂ ଏବଂ ରୋଷେଇ ଘର ସହିତ) ଉତ୍ପାଦନରେ ବିସ୍ତୃତ ବୈଧ ବ୍ୟବହାର 1,2। ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମେଲାମାଇନ୍ ଏକ ଔଷଧ ବାହକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ମେଲାମାଇନ୍ ରେ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ର ଅଧିକ ପରିମାଣ ଯୌଗିକର ଅପବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଉପାଦାନରେ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଅଣୁର ଗୁଣ ପ୍ରଦାନ କରିପାରେ 3,4। ତେଣୁ, ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ, ଯେପରିକି କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦରେ ମେଲାମାଇନ୍ ମିଶାଇଲେ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ତେଣୁ, ଭୁଲ ଭାବରେ ଏହା ନିଷ୍କର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା ଯେ କ୍ଷୀରର ପ୍ରୋଟିନ୍ ପରିମାଣ ପ୍ରକୃତ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଥିଲା।
ପ୍ରତି ଗ୍ରାମ ମେଲାମାଇନ୍ ଯୋଡାଗଲେ, ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରୋଟିନ୍ ପରିମାଣ 0.4% ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ତଥାପି, ମେଲାମାଇନ୍ ପାଣିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରବଣୀୟ ଏବଂ ଅଧିକ ଗୁରୁତର କ୍ଷତି କରିପାରେ। କ୍ଷୀର ଭଳି ତରଳ ଉତ୍ପାଦରେ 1.3 ଗ୍ରାମ ମେଲାମାଇନ୍ ମିଶାଇଲେ କ୍ଷୀରର ପ୍ରୋଟିନ୍ ପରିମାଣ 30% ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ5,6। ଯଦିଓ ପ୍ରୋଟିନ୍ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଏପରିକି ମଣିଷ ଖାଦ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନ୍ ମିଶାଯାଏ7, କୋଡେକ୍ସ ଆଲିମେଣ୍ଟାରିଅସ୍ କମିଶନ (CAC) ଏବଂ ଜାତୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ମେଲାମାଇନ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ଭାବରେ ଅନୁମୋଦନ କରିନାହାଁନ୍ତି ଏବଂ ଗିଳିବା, ନିଶ୍ୱାସ ନେବା କିମ୍ବା ଚର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୋଷିତ ହେଲେ ଏହାକୁ ବିପଜ୍ଜନକ ଭାବରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। 2012 ରେ, ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) ର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କର୍କଟ ରୋଗ ଗବେଷଣା ଏଜେନ୍ସି ମେଲାମାଇନ୍କୁ ଶ୍ରେଣୀ 2B କର୍କଟ ରୋଗ ଭାବରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା ​​କାରଣ ଏହା ମାନବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇପାରେ8। ମେଲାମାଇନ୍ ସହିତ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମ୍ପର୍କ କର୍କଟ କିମ୍ବା ବୃକକ୍ କ୍ଷତିର କାରଣ ହୋଇପାରେ2। ଖାଦ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସାୟାନ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ ସହିତ ଜଟିଳ ହୋଇ ଜଳ-ଅଦ୍ରବଣୀୟ ହଳଦିଆ ସ୍ଫଟିକ ତିଆରି କରିପାରେ ଯାହା ବୃକକ୍ ଏବଂ ମୂତ୍ରାଶୟ ଟିସୁକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ, ସହିତ ମୂତ୍ରନଳୀ କର୍କଟ ଏବଂ ଓଜନ ହ୍ରାସ କରିପାରେ9,10। ଏହା ତୀବ୍ର ଖାଦ୍ୟ ବିଷାକ୍ତତା ଏବଂ ଅଧିକ ସାନ୍ଦ୍ରତାରେ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହୋଇପାରେ, ବିଶେଷକରି ଶିଶୁ ଏବଂ ଛୋଟ ପିଲାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ। 11 ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) ମଧ୍ୟ CAC ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଆଧାରରେ ମଣିଷ ପାଇଁ ମେଲାମିନର ସହ୍ୟଯୋଗ୍ୟ ଦୈନିକ ଗ୍ରହଣ (TDI) 0.2 ମିଗ୍ରା/କିଗ୍ରା ଶରୀର ଓଜନ ସ୍ଥିର କରିଛି। 12 ଆମେରିକାର ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଔଷଧ ପ୍ରଶାସନ (US FDA) ମେଲାମିନର ସର୍ବାଧିକ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ସ୍ତର ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ 1 ମିଗ୍ରା/କିଗ୍ରା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟରେ 2.5 ମିଗ୍ରା/କିଗ୍ରା ସ୍ଥିର କରିଛି। 2,7 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2008 ରେ, ଏହା ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଅନେକ ଘରୋଇ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ନିର୍ମାତା ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାଦର ପ୍ରୋଟିନ୍ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମିନ୍ ମିଶାଇଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ବିଷାକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏକ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ମେଲାମିନ୍ ବିଷାକ୍ତତା ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା ​​ଯାହା 294,000 ରୁ ଅଧିକ ପିଲାଙ୍କୁ ଅସୁସ୍ଥ କରିଥିଲା ​​ଏବଂ 50,000 ରୁ ଅଧିକ ପିଲାଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିଥିଲା। 13
ସହରାଞ୍ଚଳ ଜୀବନର କଷ୍ଟ, ମା' କିମ୍ବା ଶିଶୁର ଅସୁସ୍ଥତା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଯୋଗୁଁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସବୁବେଳେ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯାହା ଫଳରେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଖୁଆଇବା ପାଇଁ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି ଯାହା ଯଥାସମ୍ଭବ ମାତୃ କ୍ଷୀର ସହିତ ସମାନ 14। ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ସାଧାରଣତଃ ଗାଈ କ୍ଷୀରରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ଚର୍ବି, ପ୍ରୋଟିନ୍, କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍, ଭିଟାମିନ୍, ଖଣିଜ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୌଗିକଗୁଡ଼ିକର ଏକ ବିଶେଷ ମିଶ୍ରଣ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ମାତୃ କ୍ଷୀର ସହିତ ନିକଟତର ହେବା ପାଇଁ, ଫର୍ମୁଲାର ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏବଂ ଚର୍ବି ପରିମାଣ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ଏବଂ କ୍ଷୀରର ପ୍ରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭିଟାମିନ୍ ଏବଂ ଲୌହ ଭଳି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ସହିତ ସୁଦୃଢ଼ ​​କରାଯାଇଥାଏ15। ଯେହେତୁ ଶିଶୁମାନେ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ବିଷାକ୍ତ ହେବାର ବିପଦ ଥାଏ, ତେଣୁ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ସେବନର ସୁରକ୍ଷା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଚୀନ୍ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନ୍ ବିଷାକ୍ତତା ମାମଲା ପରେ, ବିଶ୍ୱର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ତେଣୁ, ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଉତ୍ପାଦନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ସୁଦୃଢ଼ ​​କରିବା ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଖାଦ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତି ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଉଚ୍ଚ-କାର୍ୟ୍ୟକ୍ଷମ ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି (HPLC), ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଫୋରେସିସ୍, ସେନ୍ସରୀ ପଦ୍ଧତି, ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋଫୋଟୋମେଟ୍ରି ଏବଂ ଆଣ୍ଟିଜେନ୍-ଆଣ୍ଟିବଡି ଏନଜାଇମ୍-ଲିଙ୍କ୍ଡ ଇମ୍ୟୁନୋସର୍ବଣ୍ଟନ ପରୀକ୍ଷା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। 2007 ମସିହାରେ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଔଷଧ ପ୍ରଶାସନ (FDA) ଖାଦ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଏବଂ ସାଇନାୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଏକ HPLC ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ କରିଥିଲା, ଯାହା ମେଲାମାଇନ୍ ବିଷୟବସ୍ତୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପଦ୍ଧତି।
ନୂତନ ଇନଫ୍ରାରେଡ୍ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋସ୍କୋପି କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରି ମାପ କରାଯାଇଥିବା ଶିଶୁ ସୂତ୍ରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା 0.33 ରୁ 0.96 ମିଲିଗ୍ରାମ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ (mg kg-1) ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା। 18 ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର 0.39 ରୁ 0.84 mg kg-1 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜଣାପଡିଛି। ଏହା ସହିତ, ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ଶିଶୁ ସୂତ୍ର ନମୁନାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ର ସର୍ବାଧିକ ସ୍ତର ଯଥାକ୍ରମେ 0.96 ଏବଂ 0.94 mg/kg ଥିଲା। ଏହି ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ନିୟାମକ ସୀମା (1 mg/kg) ତଳେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାହକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆବଶ୍ୟକ। 19
ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଇରାନୀ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମିନର ସ୍ତର ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଛି। ପ୍ରାୟ 65% ନମୁନାରେ ମେଲାମିନ ଥିଲା, ଯାହାର ହାରାହାରି 0.73 ମିଗ୍ରା/କିଗ୍ରା ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ 3.63 ମିଗ୍ରା/କିଗ୍ରା ଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଛି ଯେ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମିନର ସ୍ତର 0.35 ରୁ 3.40 μg/କିଗ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା, ଯାହାର ହାରାହାରି 1.38 μg/କିଗ୍ରା ଥିଲା। ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଇରାନୀ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମିନର ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ସ୍ତର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଇଛି, କିଛି ନମୁନାରେ ମେଲାମିନ ଧାରଣ କରିଥିବା ନିୟାମକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ବାଧିକ ସୀମା (2.5 ମିଗ୍ରା/କିଗ୍ରା/ଖାଦ୍ୟ) ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ କ୍ଷୀର ପାଉଡରର ବିପୁଳ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ପରୋକ୍ଷ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବାରେ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବିଚାର କରି, ଏହି ଅଧ୍ୟୟନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା କ୍ଷୀର ପାଉଡର ଏବଂ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମିନର ଚିହ୍ନଟ ପଦ୍ଧତିକୁ ବୈଧ କରିବା। ପ୍ରକୃତରେ, ଏହି ଅଧ୍ୟୟନର ପ୍ରଥମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଦର୍ଶନ ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି (HPLC) ଏବଂ ଅଲ୍ଟ୍ରାଭାୟୋଲେଟ୍ (UV) ଚିହ୍ନଟ ବ୍ୟବହାର କରି ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମିନ ମିଶ୍ରଣ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦ୍ରୁତ, ସରଳ ଏବଂ ସଠିକ ପରିମାଣାତ୍ମକ ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ କରିବା; ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଏହି ଅଧ୍ୟୟନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଇରାନୀ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମିନ ପରିମାଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା।
ମେଲାମାଇନ୍ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ସ୍ଥାନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। କ୍ଷୀର ଏବଂ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ମାପ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ HPLC-UV ବିଶ୍ଳେଷଣ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏବଂ ଚର୍ବି ଥାଏ ଯାହା ମେଲାମାଇନ୍ ମାପ ସହିତ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ତେଣୁ, ସନ୍ ଏଟ୍ ଅଲ୍ 22 ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ପରି, ଯନ୍ତ୍ରଗତ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସଫା କରିବା ରଣନୀତି ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଅଧ୍ୟୟନରେ, ଆମେ ଡିସପୋଜେବଲ୍ ସିରିଞ୍ଜ ଫିଲ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲୁ। ଏହି ଅଧ୍ୟୟନରେ, ଆମେ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ପୃଥକ କରିବା ପାଇଁ ଏକ C18 ସ୍ତମ୍ଭ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲୁ। ଚିତ୍ର 1 ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାମ ଦର୍ଶାଉଛି। ଏହା ସହିତ, 0.1–1.2 mg/kg ମେଲାମାଇନ୍ ଧାରଣ କରିଥିବା ନମୁନାଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର 95% ରୁ 109% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା, ରିଗ୍ରେସନ୍ ସମୀକରଣ y = 1.2487x − 0.005 (r = 0.9925), ଏବଂ ଆପେକ୍ଷିକ ମାନକ ବିଚ୍ୟୁତି (RSD) ମୂଲ୍ୟ 0.8 ରୁ 2% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା। ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିବା ସାନ୍ଦ୍ରତା ପରିସର (ସାରଣୀ 1) ରେ ପଦ୍ଧତିଟି ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ। ମେଲାମିନର ଚିହ୍ନଟର ଉପକରଣ ସୀମା (LOD) ଏବଂ ପରିମାଣୀକରଣ ସୀମା (LOQ) ଯଥାକ୍ରମେ 1 μg mL−1 ଏବଂ 3 μg mL−1 ଥିଲା। ଏହା ସହିତ, ମେଲାମିନର UV ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ 242 nm ରେ ଏକ ଅବଶୋଷଣ ବ୍ୟାଣ୍ଡ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା। ଚିହ୍ନଟ ପଦ୍ଧତିଟି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ, ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ସଠିକ। ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ମେଲାମିନ ସ୍ତରର ନିୟମିତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।
ଅନେକ ଲେଖକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମାନ ଫଳାଫଳ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନର ବିଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଏକ ଉଚ୍ଚ-କର୍ମକ୍ଷମ ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି-ଫୋଟୋଡାୟୋଡ୍ ଆରେ (HPLC) ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। ପରିମାଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ନିମ୍ନ ସୀମା 240 nm ରେ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ପାଇଁ 340 μg kg−1 ଏବଂ ଶିଶୁ ସୂତ୍ର ପାଇଁ 280 μg kg−1 ଥିଲା। ଫିଲାଜି ଏଟ୍ ଅଲ୍ (2012) ରିପୋର୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ HPLC ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ ସୂତ୍ରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇ ନଥିଲା। ତଥାପି, କ୍ଷୀର ପାଉଡର ନମୁନାର 8% ରେ 0.505–0.86 mg/kg ସ୍ତରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଥିଲା। Tittlemiet ଏଟ୍ ଅଲ୍.23 ସମାନ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ-କର୍ମକ୍ଷମ ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି-ମାସ୍ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋମେଟ୍ରି/MS (HPLC-MS/MS) ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ ସୂତ୍ରର ମେଲାମାଇନ୍ ପରିମାଣ (ନମୁନା ସଂଖ୍ୟା: 72) ପ୍ରାୟ 0.0431–0.346 mg kg−1 ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥିଲେ। ଭେଙ୍କଟାସାମି ଏଟ୍ ଅଲ୍ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରେ। (୨୦୧୦), ଶିଶୁ ସୂତ୍ର ଏବଂ କ୍ଷୀରରେ ମେଲାମିନ୍ ଆକଳନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସବୁଜ ରସାୟନ ପଦ୍ଧତି (ଆସେଟୋନିଟ୍ରାଇଲ୍ ବିନା) ଏବଂ ବିପରୀତ-ଫେଜ୍ ଉଚ୍ଚ-କାରଣ ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି (RP-HPLC) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। ନମୁନା ସାନ୍ଦ୍ରତା ପରିସର 1.0 ରୁ 80 g/mL ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ରେଖୀୟ (r > 0.999) ଥିଲା। ପଦ୍ଧତିଟି 5-40 g/mL ସାନ୍ଦ୍ରତା ପରିସର ଉପରେ 97.2–101.2 ର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଦେଖାଇଥିଲା ଏବଂ ପୁନଃଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା 1.0% ଆପେକ୍ଷିକ ମାନକ ବିଚ୍ୟୁତିରୁ କମ୍ ଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ପରିଲକ୍ଷିତ LOD ଏବଂ LOQ ଯଥାକ୍ରମେ 0.1 g mL−1 ଏବଂ 0.2 g mL−124 ଥିଲା। Lutter et al. (2011) HPLC-UV ବ୍ୟବହାର କରି ଗାଈ କ୍ଷୀର ଏବଂ କ୍ଷୀର-ଆଧାରିତ ଶିଶୁ ସୂତ୍ରରେ ମେଲାମିନ୍ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥିଲେ। ମେଲାମିନ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା < 0.2 ରୁ 2.52 mg kg−1 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା। HPLC-UV ପଦ୍ଧତିର ରେଖୀୟ ଗତିଶୀଳ ପରିସର ଗାଈ କ୍ଷୀର ପାଇଁ 0.05 ରୁ 2.5 mg kg−1, <15% ପ୍ରୋଟିନ ମାସ ଭଗ୍ନାଂଶ ସହିତ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ପାଇଁ 0.13 ରୁ 6.25 mg kg−1, ଏବଂ 15% ପ୍ରୋଟିନ ମାସ ଭଗ୍ନାଂଶ ସହିତ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ପାଇଁ 0.25 ରୁ 12.5 mg kg−1 ଥିଲା। LOD (ଏବଂ LOQ) ଫଳାଫଳ ଗାଈ କ୍ଷୀର ପାଇଁ 0.03 mg kg−1 (0.09 mg kg−1), ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା <15% ପ୍ରୋଟିନ ପାଇଁ 0.06 mg kg−1 (0.18 mg kg−1), ଏବଂ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା 15% ପ୍ରୋଟିନ ପାଇଁ 0.12 mg kg−1 (0.36 mg kg−1), LOD ଏବଂ LOQ ପାଇଁ ଯଥାକ୍ରମେ 3 ଏବଂ 1025 ର ସଙ୍କେତ-ରୁ-ଶବ୍ଦ ଅନୁପାତ ସହିତ ଥିଲା। ଡାଏବେସ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। (୨୦୧୨) HPLC/DMD ବ୍ୟବହାର କରି ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ନମୁନାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର ଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲେ। ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ, ସର୍ବନିମ୍ନ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତର ଯଥାକ୍ରମେ ୯.୪୯ ମିଗ୍ରା କିଲୋଗ୍ରାମ-୧ ଏବଂ ୨୫୮ ମିଗ୍ରା କିଲୋଗ୍ରାମ-୧ ଥିଲା। ଚିହ୍ନଟ ସୀମା (LOD) ଥିଲା ୦.୦୫ ମିଗ୍ରା କିଲୋଗ୍ରାମ-୧।
ଜାଭାଇଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ରିପୋର୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଫୁରିୟର ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ମ ଇନଫ୍ରାରେଡ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋସ୍କୋପି (FT-MIR) ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ ସୂତ୍ରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ 0.002–2 mg kg−1 ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା (LOD = 1 mg kg−1; LOQ = 3.5 mg kg−1)। ରେଜାଇ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମେଲାମାଇନ୍ ଆକଳନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ HPLC-DDA (λ = 220 nm) ପଦ୍ଧତି ପ୍ରସ୍ତାବ କରିଥିଲେ ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ପାଇଁ 0.08 μg mL−1 ର LOQ ହାସଲ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଏହି ଅଧ୍ୟୟନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ତର ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ଥିଲା। ସନ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ କଠିନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିଷ୍କାସନ (SPE) ଦ୍ୱାରା ତରଳ କ୍ଷୀରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ଏକ RP-HPLC-DAD ବିକଶିତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ 18 ଏବଂ 60 μg kg−128 ର LOD ଏବଂ LOQ ପାଇଲେ, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ଅଧ୍ୟୟନ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ। ମୋଣ୍ଟେସାନୋ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ। ପ୍ରୋଟିନ ପରିପୂରକଗୁଡ଼ିକରେ ମେଲାମାଇନ୍ ପରିମାଣର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପାଇଁ HPLC-DMD ପଦ୍ଧତିର ପ୍ରଭାବକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ ଯାହାର ପରିମାଣ ସୀମା 0.05–3 mg/kg ଥିଲା, ଯାହା ଏହି ଅଧ୍ୟୟନରେ ବ୍ୟବହୃତ ପଦ୍ଧତି ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଥିଲା29।
ନିସନ୍ଦେହରେ, ବିଭିନ୍ନ ନମୁନାରେ ପ୍ରଦୂଷକ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାରେ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ପ୍ରୟୋଗଶାଳାଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତଥାପି, ବିଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ରିଏଜେଣ୍ଟ ଏବଂ ଦ୍ରାବକ ବ୍ୟବହାର ବିପଜ୍ଜନକ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ତେଣୁ, ଅପରେଟର ଏବଂ ପରିବେଶ ଉପରେ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବକୁ ହ୍ରାସ କିମ୍ବା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ 2000 ମସିହାରେ ସବୁଜ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ରସାୟନ (GAC) ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। ମେଲାମାଇନ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଫୋରେସିସ୍, କେପିଲାରି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଫୋରେସିସ୍ ଏବଂ ଏନଜାଇମ-ଲିଙ୍କ୍ଡ ଇମ୍ୟୁନୋସର୍ବଣ୍ଟ ପର୍ସେ (ELISA) ସମେତ ପାରମ୍ପରିକ ମେଲାମାଇନ ଚିହ୍ନଟ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ତଥାପି, ଅନେକ ଚିହ୍ନଟ ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରେ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା, ଚୟନଶୀଳତା, ଦ୍ରୁତ ବିଶ୍ଳେଷଣ ସମୟ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରକାରୀ-ଅନୁକୂଳ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗୁଁ ବହୁତ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିଛନ୍ତି 30,31। ସବୁଜ ନାନୋଟେକ୍ନୋଲୋଜି ନାନୋମାଟେରିଆଲ୍ସକୁ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଜୈବିକ ପଥ ବ୍ୟବହାର କରେ, ଯାହା ବିପଜ୍ଜନକ ଅପଚୟ ଏବଂ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାରକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାୟୀ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ସାମଗ୍ରୀରୁ ତିଆରି ନାନୋକମ୍ପୋଜିଟ୍ସ, ମେଲାମାଇନ 32,33,34 ଭଳି ପଦାର୍ଥ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ବାୟୋସେନ୍ସରରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।
ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ପାରମ୍ପରିକ ନିଷ୍କାସନ ପଦ୍ଧତି ତୁଳନାରେ କଠିନ-ଫେଜ୍ ମାଇକ୍ରୋଏକ୍ସଟ୍ରାକ୍ସନ (SPME) ଏହାର ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ହେତୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। SPME ର ପରିବେଶଗତ ଅନୁକୂଳତା ଏବଂ ଶକ୍ତି ଦକ୍ଷତା ଏହାକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ପାରମ୍ପରିକ ନିଷ୍କାସନ ପଦ୍ଧତିର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିକଳ୍ପ କରିଥାଏ ଏବଂ ନମୁନା ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଏକ ଅଧିକ ସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।
୨୦୧୩ ମସିହାରେ, ଉ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଏବଂ ଚୟନିତ ପୃଷ୍ଠ ପ୍ଲାଜମନ୍ ରେଜୋନାନ୍ସ (ମିନି-ଏସପିଆର) ବାୟୋସେନ୍ସର ବିକଶିତ କରିଥିଲେ ଯାହା ମେଲାମାଇନ୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ମେଲାମାଇନ୍ ଆଣ୍ଟିବଡି ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ଇମ୍ୟୁନୋଏସେ ବ୍ୟବହାର କରି ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମାଇନ୍ କୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥାଏ। ଏକ ଇମ୍ୟୁନୋଏସେ ସହିତ ମିଶ୍ରିତ SPR ବାୟୋସେନ୍ସର (ମେଲାମାଇନ୍-କଞ୍ଜୁଗେଟେଡ୍ ବୋଭାଇନ୍ ସେରମ୍ ଆଲବୁମିନ୍ ବ୍ୟବହାର କରି) ଏକ ସହଜ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ କମ ମୂଲ୍ୟର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଯାହାର ଚିହ୍ନଟ ସୀମା କେବଳ 0.02 μg mL-136।
ନାସିରି ଏବଂ ଆବାସିଆନ ବାଣିଜ୍ୟିକ ନମୁନା 37 ରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଗ୍ରାଫିନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍-ଚିଟୋସାନ୍ କମ୍ପୋଜିଟ୍ (GOCS) ସହିତ ମିଶ୍ରଣରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ-ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପୋର୍ଟେବଲ୍ ସେନ୍ସର ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅତି-ଉଚ୍ଚ ଚୟନ, ସଠିକତା ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଇଥିଲା। GOCS ସେନ୍ସର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା (239.1 μM−1), 0.01 ରୁ 200 μM ର ଏକ ରେଖୀୟ ପରିସର, 1.73 × 104 ର ଏକ ଆଫିନିଟି ସ୍ଥିରାଙ୍କ ଏବଂ 10 nM ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ LOD ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା। ଅଧିକନ୍ତୁ, 2024 ରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ ଏକ ପରିବେଶ-ଅନୁକୂଳ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ-ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପଦ୍ଧତି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ସେମାନେ ପରିବେଶ-ଅନୁକୂଳ ପଦ୍ଧତିରେ ଜିଙ୍କ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ନାନୋପାର୍ଟିକାଲ୍ (ZnO-NPs) ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ହ୍ରାସକାରୀ ଏଜେଣ୍ଟ ଭାବରେ ପପେୟା ଚୋପା ନିଷ୍କାସନ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଶିଶୁ ସୂତ୍ରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଏକ ଅନନ୍ୟ ମାଇକ୍ରୋ-ରମଣ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋସ୍କୋପି କୌଶଳ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। କୃଷି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ZnO-NPs ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ନିଦାନ ଉପକରଣ ଏବଂ ମେଲାମାଇନ୍ 38 ନିରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ, କମ ମୂଲ୍ୟର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭାବରେ ସମ୍ଭାବନା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି।
ଆଲିଜାଦେହ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ (୨୦୨୪) କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଧାତୁ-ଜୈବ ଢାଞ୍ଚା (MOF) ଫ୍ଲୋରୋସେନ୍ସ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ସେନ୍ସରର ରେଖୀୟ ପରିସର ଏବଂ ନିମ୍ନ ଚିହ୍ନଟ ସୀମା, ଯାହା 3σ/S ବ୍ୟବହାର କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଥିଲା, ଯଥାକ୍ରମେ 40 ରୁ 396.45 nM (25 μg kg−1 ରୁ 0.25 mg kg−1 ସହିତ ସମତୁଲ୍ୟ) ଏବଂ 40 nM (25 μg kg−1 ସହିତ ସମତୁଲ୍ୟ) ଥିଲା। ଏହି ପରିସର ଶିଶୁ ସୂତ୍ର (1 mg kg−1) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ/ଖାଦ୍ୟ ନମୁନା (2.5 mg kg−1) ରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିବା ସର୍ବାଧିକ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ସ୍ତର (MRLs) ଠାରୁ ବହୁତ କମ୍। କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ଫ୍ଲୋରୋସେଣ୍ଟ ସେନ୍ସର (ଟର୍ବିୟମ୍ (Tb)@NH2-MIL-253(Al)MOF) HPLC39 ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସଠିକତା ଏବଂ ଅଧିକ ସଠିକ ମାପ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା। ସବୁଜ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ବାୟୋସେନ୍ସର ଏବଂ ନାନୋକମ୍ପୋଜିଟ୍ କେବଳ ଚିହ୍ନଟ କ୍ଷମତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି ନାହିଁ ବରଂ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ନୀତି ସହିତ ପରିବେଶଗତ ବିପଦକୁ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରନ୍ତି।
ମେଲାମାଇନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତିରେ ସବୁଜ ରସାୟନ ନୀତି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଛି। ଗୋଟିଏ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ ଗରମ ପାଣି ଭଳି ନମୁନାରୁ ମେଲାମାଇନ୍ 40 ର ଦକ୍ଷ ନିଷ୍କାସନ ପାଇଁ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଏସିଡ୍ ସହିତ କ୍ରସ୍-ଲିଙ୍କ୍ଡ୍ ପ୍ରାକୃତିକ ପୋଲାର ପଲିମର β-ସାଇକ୍ଲୋଡେକ୍ସଟ୍ରିନ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ସବୁଜ ବିସ୍ତାରକାରୀ କଠିନ-ଫେଜ୍ ମାଇକ୍ରୋଏକ୍ସଟ୍ରାକ୍ସନ୍ ପଦ୍ଧତି ବିକାଶ। ଅନ୍ୟ ଏକ ପଦ୍ଧତି କ୍ଷୀର ନମୁନାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ମାନିଚ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବ୍ୟବହାର କରେ। ଏହି ପଦ୍ଧତି ଶସ୍ତା, ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଏବଂ 0.1-2.5 ppm ର ରେଖୀୟ ପରିସର ଏବଂ ଏକ ନିମ୍ନ ଚିହ୍ନଟ ସୀମା 41 ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ତରଳ କ୍ଷୀର ଏବଂ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ର ପରିମାଣାତ୍ମକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଏକ ମୂଲ୍ୟ-ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ପଦ୍ଧତି ଯଥାକ୍ରମେ 1 ppm ଏବଂ 3.5 ppm ର ଉଚ୍ଚ ସଠିକତା ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ ସୀମା ସହିତ ଫୁରିୟର୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ମ ଇନଫ୍ରାରେଡ୍ ଟ୍ରାନ୍ସମିସନ୍ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋସ୍କୋପି ବ୍ୟବହାର କରି ବିକଶିତ କରାଯାଇଥିଲା 42। ଏହି ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ମେଲାମାଇନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ପଦ୍ଧତି ବିକାଶ ପାଇଁ ସବୁଜ ରସାୟନ ନୀତିର ପ୍ରୟୋଗ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।
ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ଅଭିନବ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରସ୍ତାବ କରିଛି, ଯେପରିକି କଠିନ-ଫେଜ୍ ନିଷ୍କାସନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ-କ୍ଷମତା ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି (HPLC)43 ବ୍ୟବହାର, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଉଚ୍ଚ-କ୍ଷମତା ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି (HPLC), ଯାହା ପାଇଁ ଜଟିଳ ପ୍ରାକ୍-ଚିକିତ୍ସା କିମ୍ବା ଆୟନ୍-ଯୋଡ଼ା ରିଏଜେଣ୍ଟ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ରାସାୟନିକ ଅପଚୟ ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଏ44। ଏହି ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଫଳାଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ସବୁଜ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନର ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରେ, ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବହାରକୁ ସର୍ବନିମ୍ନ କରିଥାଏ ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସାମଗ୍ରିକ ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ।
ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରାଣ୍ଡର ଚାଳିଶଟି ନମୁନା ତିନୋଟି ପ୍ରତିଲିପିରେ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଫଳାଫଳଗୁଡ଼ିକ ସାରଣୀ 2 ରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ନମୁନାରେ ମେଲାମିନ୍ ସ୍ତର ଯଥାକ୍ରମେ 0.001 ରୁ 0.004 ମିଗ୍ରା/କିଲୋଗ୍ରାମ ଏବଂ 0.001 ରୁ 0.095 ମିଗ୍ରା/କିଲୋଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା। ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାର ତିନୋଟି ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ସହିତ, 80% କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମିନ୍ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ 65% ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ମେଲାମିନ୍ ସହିତ ଦୂଷିତ ଥିଲା।
ଶିଳ୍ପ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ପରିମାଣ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଥିଲା, ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା (p<0.05) (ଚିତ୍ର 2)।
ପ୍ରାପ୍ତ ଫଳାଫଳଗୁଡ଼ିକ FDA ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମାଠାରୁ କମ୍ ଥିଲା (୧ ଏବଂ ୨.୫ ମିଗ୍ରା/କିଗ୍ରା ତଳେ)। ଏହା ସହିତ, ଫଳାଫଳଗୁଡ଼ିକ CAC (୨୦୧୦) ଏବଂ EU୪୫,୪୬ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମା ସହିତ ସମାନ, ଅର୍ଥାତ୍ ସର୍ବାଧିକ ଅନୁମୋଦିତ ସୀମା ହେଉଛି ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ପାଇଁ ୧ ମିଗ୍ରା କିଲୋଗ୍ରାମ-୧ ଏବଂ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ୨.୫ ମିଗ୍ରା କିଲୋଗ୍ରାମ-୧।
ଘନାଟି ଏଟ୍ ଅଲ୍.୪୭ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୨୦୨୩ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ୟାକେଜ୍ କ୍ଷୀରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ପରିମାଣ 50.7 ରୁ 790 μg kg−1 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ଫଳାଫଳ FDA ଅନୁମୋଦିତ ସୀମା ତଳେ ଥିଲା। ଆମର ଫଳାଫଳ Shoder et al.48 ଏବଂ Rima et al.49 ଅପେକ୍ଷା କମ୍। Shoder et al. (2010) ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ELISA ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣିତ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର (n=49) 0.5 ରୁ 5.5 mg/kg ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା। ରିମା ଏଟ୍ ଅଲ୍. ଫ୍ଲୋରୋସେନ୍ସ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋଫୋଟୋମେଟ୍ରି ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ 0.72–5.76 mg/kg ଥିଲା। ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି (LC/MS) ବ୍ୟବହାର କରି ଶିଶୁ ସୂତ୍ରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ 2011 ମସିହାରେ କାନାଡାରେ ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ମେଲାମାଇନ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା ଗ୍ରହଣୀୟ ସୀମା (ପ୍ରାଥମିକ ମାନକ: 0.5 mg kg−1) ତଳେ ଥିବା ଜଣାପଡିଥିଲା। ଏହା ଅସମ୍ଭବ ଯେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ନକଲି ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ କୌଶଳ ଥିଲା। ତଥାପି, ଏହାକୁ ସାର ବ୍ୟବହାର, ପାତ୍ରର ବିଷୟବସ୍ତୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କିମ୍ବା ସମାନ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, କାନାଡାକୁ ଆମଦାନି ହେଉଥିବା କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ର ଉତ୍ସ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇ ନଥିଲା50।
ହାସାନି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଇରାନୀ ବଜାରରେ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ଏବଂ ତରଳ କ୍ଷୀରରେ ମେଲାମିନ୍ ପରିମାଣ ମାପିଥିଲେ ଏବଂ ସମାନ ଫଳାଫଳ ପାଇଥିଲେ। ଫଳାଫଳରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାଣ୍ଡର କ୍ଷୀର ପାଉଡର ଏବଂ ତରଳ କ୍ଷୀର ବ୍ୟତୀତ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନମୁନା ମେଲାମିନ୍ ସହିତ ଦୂଷିତ ଥିଲା, ଯାହାର ସ୍ତର କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ 1.50 ରୁ 30.32 μg g−1 ଏବଂ କ୍ଷୀରରେ 0.11 ରୁ 1.48 μg ml−1 ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା। ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ, କୌଣସି ନମୁନାରେ ସାୟାନ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇନଥିଲା, ଯାହା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ମେଲାମିନ୍ ବିଷାକ୍ତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ହ୍ରାସ କରିଥିଲା। 51 ପୂର୍ବ ଅଧ୍ୟୟନରେ କ୍ଷୀର ପାଉଡର ଥିବା ଚକୋଲେଟ୍ ଉତ୍ପାଦରେ ମେଲାମିନ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରାୟ 94% ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ନମୁନା ଏବଂ 77% ଇରାନୀ ନମୁନାରେ ମେଲାମିନ୍ ଥିଲା। ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ନମୁନାରେ ମେଲାମିନ୍ ସ୍ତର 0.032 ରୁ 2.692 ମିଗ୍ରା/କିଲୋଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଇରାନୀ ନମୁନାରେ 0.013 ରୁ 2.600 ମିଗ୍ରା/କିଲୋଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା। ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ, 85% ନମୁନାରେ ମେଲାମିନ୍ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ରାଣ୍ଡର ସ୍ତର ଅନୁମୋଦିତ ସୀମାଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲା। 44 ଟିଟଲିମିଅର୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମିନ୍ ସ୍ତର 0.00528 ରୁ 0.0122 ମିଗ୍ରା/କିଲୋଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ କରିଛନ୍ତି।
ସାରଣୀ 3 ତିନୋଟି ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଁ ବିପଦ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଫଳାଫଳଗୁଡ଼ିକର ସଂକ୍ଷେପରେ ଦର୍ଶାଉଛି। ସମସ୍ତ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିପଦ 1 ରୁ କମ୍ ଥିଲା। ତେଣୁ, ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ରୁ କୌଣସି ଅଣ-କର୍କଟ ରୋଗ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିପଦ ନାହିଁ।
ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପ୍ରଦୂଷଣର ପରିମାଣ କମ୍ ହୋଇପାରେ, ଯେତେବେଳେ ଅଧିକ ସ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବରେ ଯୋଡାଯାଇପାରେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, କମ୍ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର ସହିତ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ମାନବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ସାମଗ୍ରିକ ବିପଦକୁ କମ୍ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ନିଷ୍କର୍ଷିତ ହୋଇପାରେ ଯେ ଏତେ କମ୍ ସ୍ତରର ମେଲାମାଇନ୍ ଯୁକ୍ତ ଉତ୍ପାଦ ଖାଇବା ଗ୍ରାହକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି କୌଣସି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ52।
ଦୁଗ୍ଧ ଶିଳ୍ପରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପରିଚାଳନାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବିଚାର କରି, ବିଶେଷକରି ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ, କ୍ଷୀର ପାଉଡର ଏବଂ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଏବଂ ତୁଳନା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ ଏବଂ ବୈଧ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଏକ ସରଳ ଏବଂ ସଠିକ୍ HPLC-UV ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋଫୋଟୋମେଟ୍ରିକ୍ ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ ସଠିକତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ପଦ୍ଧତିକୁ ବୈଧ କରାଯାଇଥିଲା। ପଦ୍ଧତିର ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ପରିମାଣ ସୀମା ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ କ୍ଷୀର ପାଉଡରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର ମାପିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା। ଆମର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଧିକାଂଶ ଇରାନୀ ନମୁନାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର CAC ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ବାଧିକ ଅନୁମତିପ୍ରାପ୍ତ ସୀମାଠାରୁ କମ୍ ଥିଲା, ଯାହା ସୂଚାଇଥାଏ ଯେ ଏହି ପ୍ରକାରର କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦର ବ୍ୟବହାର ମାନବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ।
ବ୍ୟବହୃତ ସମସ୍ତ ରାସାୟନିକ ବିକଶକ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ଗ୍ରେଡର ଥିଲା: ମେଲାମାଇନ୍ (2,4,6-ଟ୍ରାଇଆମିନୋ-1,3,5-ଟ୍ରାଇଜିନ୍) 99% ବିଶୁଦ୍ଧ (ସିଗ୍ମା-ଆଲଡ୍ରିଚ୍, ସେଣ୍ଟ ଲୁଇସ୍, MO); HPLC-ଗ୍ରେଡ୍ ଆସେଟୋନିଟ୍ରାଇଲ୍ (ମର୍କ, ଡାର୍ମଷ୍ଟାଡ୍, ଜର୍ମାନୀ); ଅଲ୍ଟ୍ରାପ୍ୟୁର୍ ପାଣି (ମିଲିପୋର୍, ମୋର୍ଫାଇମ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ)। ଡିସପୋଜେବଲ୍ ସିରିଞ୍ଜ ଫିଲ୍ଟର (କ୍ରୋମାଫିଲ୍ ଏକ୍ସଟ୍ରା PVDF-45/25, ଛିଦ୍ର ଆକାର 0.45 μm, ଝିଲ୍ଲୀ ବ୍ୟାସ 25 mm) (ମାଚେରି-ନାଗେଲ୍, ଡ୍ୟୁରେନ୍, ଜର୍ମାନୀ)।
ନମୁନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅଲ୍ଟ୍ରାସୋନିକ୍ ବାଥ୍ (ଏଲମା, ଜର୍ମାନୀ), ଏକ ସେଣ୍ଟ୍ରିଫ୍ୟୁଜ୍ (ବେକମ୍ୟାନ୍ କୁଲ୍ଟର, କ୍ରେଫେଲ୍ଡ, ଜର୍ମାନୀ) ଏବଂ HPLC (KNAUER, ଜର୍ମାନୀ) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।
ଏକ UV ଡିଟେକ୍ଟର ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଏକ ଉଚ୍ଚ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫ୍ (KNAUER, ଜର୍ମାନୀ) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। HPLC ବିଶ୍ଳେଷଣ ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଥିଲା: ଏକ ODS-3 C18 ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ସ୍ତମ୍ଭ (4.6 mm × 250 mm, କଣିକା ଆକାର 5 μm) (MZ, ଜର୍ମାନୀ) ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଏକ UHPLC ଅଲ୍ଟିମେଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। HPLC ଏଲୁଏଣ୍ଟ (ମୋବାଇଲ୍ ଫେଜ୍) ଏକ TFA/ମିଥାନଲ୍ ମିଶ୍ରଣ (450:50 mL) ଥିଲା ଯାହାର ପ୍ରବାହ ହାର 1 mL min-1 ଥିଲା। ଚିହ୍ନଟ ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ 242 nm ଥିଲା। ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ପରିମାଣ 100 μL ଥିଲା, ସ୍ତମ୍ଭ ତାପମାତ୍ରା 20 °C ଥିଲା। ଯେହେତୁ ଔଷଧର ପ୍ରତିଧାରଣ ସମୟ ଲମ୍ବା (15 ମିନିଟ୍), ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ 25 ମିନିଟ୍ ପରେ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଧାରଣ ସମୟ ଏବଂ ମେଲାମାଇନ୍ ମାନକର UV ​​ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ଶିଖର ତୁଳନା କରି ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା।
ପାଣି ବ୍ୟବହାର କରି ମେଲାମିନ୍‌ର ଏକ ମାନକ ଦ୍ରବଣ (୧୦ μg/mL) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଆଲୋକଠାରୁ ଦୂରରେ ଏକ ରେଫ୍ରିଜରେଟର (୪ °C)ରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଷ୍ଟକ୍ ଦ୍ରବଣକୁ ମୋବାଇଲ୍ ଫେଜ୍ ସହିତ ବିଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ମାନକ ଦ୍ରବଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାନକ ଦ୍ରବଣକୁ HPLCରେ ୭ ଥର ଇଞ୍ଜେକ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା। ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଶିଖର କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସାନ୍ଦ୍ରତାର ପ୍ରତିଗମନ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଦ୍ୱାରା କାଲିବ୍ରେସନ୍ ସମୀକରଣ ୧୦ ଗଣନା କରାଯାଇଥିଲା।
ଇରାନର ବିଭିନ୍ନ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀ (୦-୬ ମାସ, ୬-୧୨ ମାସ ଏବଂ >୧୨ ମାସ) ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ପାଇଁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ଗାଈ କ୍ଷୀର ପାଉଡର (୨୦ ନମୁନା) ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରାଣ୍ଡର ଗାଈ କ୍ଷୀର-ଭିତ୍ତିକ ଶିଶୁ ସୂତ୍ରର ନମୁନା (୨୦ ନମୁନା) ସ୍ଥାନୀୟ ସୁପରମାର୍କେଟ୍ ଏବଂ ଫାର୍ମାସିରୁ କିଣାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରେଫ୍ରିଜରେଟେଡ୍ ତାପମାତ୍ରା (୪ °C) ରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା। ତା'ପରେ, ୧ ± ୦.୦୧ ଗ୍ରାମ ସମଜାତ କ୍ଷୀର ପାଉଡରକୁ ଓଜନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଆସେଟୋନିଟ୍ରଇଲ୍:ପାଣି (୫୦:୫୦, v/v; ୫ ମିଲି) ସହିତ ମିଶ୍ରିତ କରାଯାଇଥିଲା। ମିଶ୍ରଣକୁ ୧ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ଘାଣ୍ଟାଯାଇଥିଲା, ତା'ପରେ ଏକ ଅଲ୍ଟ୍ରାସୋନିକେଟ୍ ବାଥରେ ୩୦ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ସୋନିକେଟ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଶେଷରେ ୧ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ହଲାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତା'ପରେ ମିଶ୍ରଣକୁ କୋଠରୀ ତାପମାତ୍ରାରେ ୧୦ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ୯୦୦୦ × ଗ୍ରାମରେ ସେଣ୍ଟ୍ରିଫ୍ୟୁଜ୍ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସୁପରନାଟାଣ୍ଟକୁ ୦.୪୫ μm ସିରିଞ୍ଜ ଫିଲ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରି ୨ ମିଲି ଅଟୋସାମ୍ପଲର ଭାଏଲରେ ଫିଲ୍ଟର କରାଯାଇଥିଲା। ତା'ପରେ ଫିଲ୍ଟ୍ରେଟ୍ (250 μl) ପାଣି (750 μl) ସହିତ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ HPLC ସିଷ୍ଟମରେ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ କରାଯାଇଥିଲା10,42।
ପଦ୍ଧତିକୁ ବୈଧ କରିବା ପାଇଁ, ଆମେ ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ସଠିକତା, ଚିହ୍ନଟ ସୀମା (LOD), ପରିମାଣ ସୀମା (LOQ) ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସଠିକତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥିଲୁ। LOD କୁ ମୂଳ ଶବ୍ଦ ସ୍ତରର ତିନି ଗୁଣ ଉଚ୍ଚତା ସହିତ ନମୁନା ବିଷୟବସ୍ତୁ ଭାବରେ ପରିଭାଷିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସିଗନାଲ-ଟୁ-ଶବ୍ଦ ଅନୁପାତର 10 ଗୁଣ ଉଚ୍ଚତା ସହିତ ନମୁନା ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ LOQ ଭାବରେ ପରିଭାଷିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ସାତଟି ଡାଟା ପଏଣ୍ଟ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ କାଲିବ୍ରେସନ୍ କର୍ଭ ବ୍ୟବହାର କରି ଡିଭାଇସ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ମେଲାମାଇନ୍ ବିଷୟବସ୍ତୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା (0, 0.2, 0.3, 0.5, 0.8, 1 ଏବଂ 1.2)। ମେଲାମାଇନ୍ ଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ରେଖୀୟତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ସହିତ, ଖାଲି ନମୁନାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ର ଅନେକ ଭିନ୍ନ ସ୍ତର ଯୋଡା ଯାଇଥିଲା। ଶିଶୁ ସୂତ୍ର ଏବଂ ପାଉଡର କ୍ଷୀର ନମୁନା ଏବଂ ଏହାର R2 = 0.9925 ରେ ଏକ ମାନକ ମେଲାମାଇନ୍ ଦ୍ରବଣର 0.1–1.2 μg mL−1 ନିରନ୍ତର ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଦ୍ୱାରା କ୍ୟାଲିବ୍ରେସନ୍ କର୍ଭ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଏବଂ ପୁନଃଉତ୍ପାଦନ ଦ୍ୱାରା ସଠିକତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନି ଦିନରେ (ତ୍ରିପ୍ରତିଲିପିରେ) ନମୁନା ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଦ୍ୱାରା ହାସଲ କରାଯାଇଥିଲା। ଯୋଡା ମେଲାମାଇନ୍ ର ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ସାନ୍ଦ୍ରତା ପାଇଁ RSD % ଗଣନା କରି ପଦ୍ଧତିର ପୁନରାବୃତ୍ତି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଇଥିଲା। ସଠିକତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ପୁନରାବୃତ୍ତି ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଏବଂ ଶୁଖିଲା କ୍ଷୀର ନମୁନାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତାର ତିନୋଟି ସ୍ତରରେ (0.1, 1.2, 2) ନିଷ୍କାସନ ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ପୁନରୁଦ୍ଧାରର ଡିଗ୍ରୀ ଗଣନା କରାଯାଇଥିଲା9,11,15।
ନିମ୍ନଲିଖିତ ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଆନୁମାନିକ ଦୈନିକ ଗ୍ରହଣ (EDI) ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଥିଲା: EDI = Ci × Cc/BW।
ଯେଉଁଠାରେ Ci ହେଉଛି ହାରାହାରି ମେଲାମାଇନ୍ ପରିମାଣ, Cc ହେଉଛି କ୍ଷୀର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ BW ହେଉଛି ପିଲାମାନଙ୍କର ହାରାହାରି ଓଜନ।
SPSS 24 ବ୍ୟବହାର କରି ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା। କୋଲମୋଗୋରୋଭ-ସ୍ମିରନୋଭ ପରୀକ୍ଷା ବ୍ୟବହାର କରି ସାଧାରଣତା ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଅଣ-ପାରାମେଟ୍ରିକ୍ ପରୀକ୍ଷା ଥିଲା (p = 0)। ତେଣୁ, ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ କ୍ରସକାଲ-ୱାଲିସ୍ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ମାନ-ହ୍ୱିଟନି ପରୀକ୍ଷା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।
ଇଙ୍ଗେଲଫିଙ୍ଗର, ଜୁନିଅର ମେଲାମାଇନ୍ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ। ନ୍ୟୁ ଇଂଲଣ୍ଡ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ ଅଫ୍ ମେଡିସିନ୍ 359(26), 2745–2748 (2008)।
ଲିଞ୍ଚ, ଆରଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ପିଲାମାନଙ୍କ ପାତ୍ରରେ ମେଲାମାଇନ୍ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଉପରେ pH ର ପ୍ରଭାବ। ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପତ୍ରିକା, 2, 1-8 (2015)।
ବାରେଟ୍, ଏମପି ଏବଂ ଗିଲବର୍ଟ, ଆଇଏଚ ଟ୍ରାଇପାନୋସୋମର ଭିତର ଭାଗକୁ ବିଷାକ୍ତ ଯୌଗିକକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବା। ପରଜୀବୀ ବିଜ୍ଞାନରେ ଅଗ୍ରଗତି 63, 125–183 (2006)।
ନିର୍ମାଣ, ଏମଏଫ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଔଷଧ ବିତରଣ ବାହନ ଭାବରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଡେଣ୍ଡ୍ରିମରଗୁଡ଼ିକର ଇନ ଭିଟ୍ରୋ ଏବଂ ଇନ ଭିଭୋ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ। ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ ଅଫ୍ ଫାର୍ମାସି, 281(1–2), 129–132(2004)।
ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ। ମେଲାମାଇନ୍ ଏବଂ ସାଇନାୟୁରିକ୍ ଏସିଡର ବିଷାକ୍ତ ଦିଗଗୁଡ଼ିକର ସମୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବୈଠକ 1-4 (2008)।
ହାୱେ, ଏକେ-ସି., କ୍ୱାନ, ଟିଏଚ ଏବଂ ଲି, ପିକେ-ଟି. ମେଲାମାଇନ୍ ବିଷାକ୍ତତା ଏବଂ ବୃକକ୍। ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ ଅଫ୍ ଦି ଆମେରିକୀୟ ସୋସାଇଟି ଅଫ୍ ନେଫ୍ରୋଲୋଜି 20(2), 245–250 (2009)।
ଓଜଟୁର୍କ, ଏସ୍. ଏବଂ ଡେମିର, ଏନ୍. ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଦର୍ଶନ ତରଳ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି (HPLC) ଦ୍ୱାରା ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମେଲାମାଇନ୍ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ IMAC ଶୋଷଣକାରୀର ବିକାଶ। ଖାଦ୍ୟ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପତ୍ରିକା 100, 103931 (2021)।
ଚାନସୁଭାର୍ଣ୍ଣ, ଭି., ପାନିକ୍, ଏସ୍. ଏବଂ ଇମିମ୍, ଏ. ମାନିଚ୍ ସବୁଜ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଉପରେ ଆଧାରିତ ତରଳ କ୍ଷୀରରେ ମେଲାମାଇନ୍‌ର ସରଳ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋଫୋଟୋମେଟ୍ରିକ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ। ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋକେମ୍। ଆକ୍ଟା ପାର୍ଟ ଏ ମୋଲ୍। ବାୟୋମୋଲ୍। ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରୋସ୍କ୍। ୧୧୩, ୧୫୪–୧୫୮ (୨୦୧୩)।
ଡିବେସ୍, ଏମ୍. ଏବଂ ଏଲ୍-ହାବିବ୍, ଆର. HPLC/ଡାୟୋଡ୍ ଆରେ କ୍ରୋମାଟୋଗ୍ରାଫି ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା, କ୍ଷୀର ପାଉଡର ଏବଂ ପାଙ୍ଗାସିୟସ୍ ନମୁନାରେ ମେଲାମାଇନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ। ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ ଅଫ୍ ଏନଭାର୍ନାମେଣ୍ଟାଲ୍ ଆନାଲିଟିକାଲ୍ ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି, 2(137), 2161–0525.1000137 (2012)।
ସ୍କିନର, କେଜି, ଥମାସ, ଜେଡି, ଏବଂ ଓଷ୍ଟରଲୋ, ଜେଡି ମେଲାମାଇନ୍ ବିଷାକ୍ତତା। ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ ଅଫ୍ ମେଡିକାଲ୍ ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି, 6, 50-55 (2010)।
ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO), ମେଲାମାଇନ୍ ଏବଂ ସାୟାନ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡର ବିଷ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିଗ: ହେଲ୍ଥ କାନାଡା, ଓଟାୱା, କାନାଡା ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ଏକ WHO/FAO ସହଯୋଗୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବୈଠକର ରିପୋର୍ଟ, ୧-୪ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୮ (୨୦୦୯)।
କୋର୍ମା, SA, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଗଠନମୂଳକ ଲିପିଡ୍ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ଧାରଣ କରିଥିବା ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲା ପାଉଡରର ଲିପିଡ୍ ଗଠନ ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତାର ତୁଳନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ। ୟୁରୋପୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଗବେଷଣା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା 246, 2569–2586 (2020)।
ଏଲ୍-ୱାସିଫ୍, ଏମ୍. ଏବଂ ହାସେମ୍, ଏଚ୍. ପାମ୍ ତେଲ ବ୍ୟବହାର କରି ଶିଶୁ ଫର୍ମୁଲାର ପୁଷ୍ଟିକର ମୂଲ୍ୟ, ଗୁଣାତ୍ମକ ଗୁଣ ଏବଂ ସେଲ୍ଫ ଲାଇଫ୍ ବୃଦ୍ଧି। ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ କୃଷି ଗବେଷଣା ପତ୍ରିକା 6, 274–281 (2017)।
ୟିନ୍, ଡବ୍ଲୁ., ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର, ଶୁଖିଲା କ୍ଷୀର ଏବଂ ପଶୁ ଖାଦ୍ୟରେ ମେଲାମିନ୍ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ମେଲାମିନ୍ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମୋନୋକ୍ଲୋନାଲ୍ ଆଣ୍ଟିବଡି ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଏକ ପରୋକ୍ଷ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ELISA ପଦ୍ଧତିର ବିକାଶ। କୃଷି ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ 58(14), 8152–8157 (2010)।